{"id":13710,"date":"2022-05-05T14:10:29","date_gmt":"2022-05-05T07:10:29","guid":{"rendered":"http:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/?p=13710"},"modified":"2022-05-05T14:10:29","modified_gmt":"2022-05-05T07:10:29","slug":"phan-dang-luu-nha-cach-mang-tien-boi-xuat-sac-mot-tri-thuc-cach-mang-tieu-bieu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/index.php\/2022\/05\/05\/phan-dang-luu-nha-cach-mang-tien-boi-xuat-sac-mot-tri-thuc-cach-mang-tieu-bieu\/","title":{"rendered":"Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u &#8211; Nh\u00e0 c\u00e1ch m\u1ea1ng ti\u1ec1n b\u1ed1i xu\u1ea5t s\u1eafc, m\u1ed9t tr\u00ed th\u1ee9c c\u00e1ch m\u1ea1ng ti\u00eau bi\u1ec3u"},"content":{"rendered":"<p>Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng x\u00e2y d\u1ef1ng n\u1ec1n m\u00f3ng ban \u0111\u1ea7u cho s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ed9 m\u00e1y t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u1ea3ng vi\u00ean c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n, v\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng. N\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t l\u00e0 tr\u00ean tr\u1eadn \u0111\u1ecba t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, b\u00e1o ch\u00ed, xu\u1ea5t b\u1ea3n, v\u0103n h\u00f3a, v\u0103n ngh\u1ec7.<\/p>\n<p><strong>M\u1ed8T TR\u00cd TH\u1ee8C C\u00c1CH M\u1ea0NG TI\u00caU BI\u1ec2U<\/strong><\/p>\n<p>Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u sinh ng\u00e0y 5\/5\/1902 trong m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh nh\u00e0 nho, c\u00f3 truy\u1ec1n th\u1ed1ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc \u1edf th\u00f4n \u0110\u00f4ng, x\u00e3 Tr\u00e0ng Th\u00e0nh (nay l\u00e0 x\u00e3 Hoa Th\u00e0nh), huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u00e0nh, t\u1ec9nh Ngh\u1ec7 An. Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u h\u1ecdc ch\u1eef H\u00e1n t\u1eeb n\u0103m l\u00ean s\u00e1u tu\u1ed5i, g\u1ea7n m\u01b0\u1eddi n\u0103m sau b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u1ecdc ti\u1ebfng Ph\u00e1p \u1edf qu\u00ea nh\u00e0 Y\u00ean Th\u00e0nh v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng Ti\u1ec3u h\u1ecdc Ph\u00e1p &#8211; Vi\u1ec7t, th\u1ecb x\u00e3 Vinh, th\u00e1ng 6\/1920. Sau khi t\u1ed1t nghi\u1ec7p b\u1eadc ti\u1ec3u h\u1ecdc, Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u thi v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c h\u1ecdc Hu\u1ebf, b\u1eadc trung h\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u1ed7 lo\u1ea1i gi\u1ecfi; h\u1ecdc h\u1ebft n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t, n\u1ed9p \u0111\u01a1n thi v\u00e0o tr\u01b0\u1eddng N\u00f4ng nghi\u1ec7p th\u1ef1c h\u00e0nh Tuy\u00ean Quang. Trong m\u1ed9t b\u1ee9c th\u01b0 g\u1eedi cha m\u1eb9 th\u1eddi gian n\u00e0y, Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u \u0111\u00e3 vi\u1ebft: \u201cNg\u01b0\u1eddi tr\u00ed th\u1ee9c kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ec9 ngh\u0129 \u0111\u1ebfn danh l\u1ee3i cho ri\u00eang m\u00ecnh, m\u00e0 ph\u1ea3i lo \u0111i\u1ec1u \u00edch n\u01b0\u1edbc, l\u1ee3i d\u00e2n&#8230; G\u1ea7n \u0111\u00e2y, con \u0111\u01b0\u1ee3c xem m\u1ed9t s\u1ed1 s\u00e1ch v\u1ec1 n\u00f4ng nghi\u1ec7p \u00c2u T\u00e2y, th\u1ea5y h\u1ecd c\u00f3 nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u1ed3ng tr\u1ecdt, ch\u0103n nu\u00f4i ti\u1ebfn b\u1ed9, nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 n\u01b0\u1edbc h\u1ecd th\u1ecbnh v\u01b0\u1ee3ng, gi\u00e0u c\u00f3.\u201d. Sau hai n\u0103m mi\u1ec7t m\u00e0i h\u1ecdc t\u1eadp (n\u0103m 1921-1923), Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u t\u1ed1t nghi\u1ec7p x\u1ebfp lo\u1ea1i gi\u1ecfi th\u1ee9 5.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-13711\" src=\"http:\/\/125.212.131.38\/mattranhp\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/132955194626001178_1-17-300x198.jpg\" alt=\"\" width=\"700\" height=\"461\" srcset=\"https:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/132955194626001178_1-17-300x198.jpg 300w, https:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/132955194626001178_1-17-768x506.jpg 768w, https:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/132955194626001178_1-17-696x458.jpg 696w, https:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/132955194626001178_1-17-638x420.jpg 638w, https:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/132955194626001178_1-17.jpg 896w\" sizes=\"auto, (max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"text-align: center;\"><em>Ch\u00e2n dung \u0111\u1ed3ng ch\u00ed Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u v\u00e0 danh s\u00e1ch \u0110\u1ea3ng vi\u00ean T\u00e2n Vi\u1ec7t trong \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111\u1ed3ng ch\u00ed Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u (n\u0103m 1929). \u1ea2nh: B\u1ea3o t\u00e0ng X\u00f4 Vi\u1ebft Ngh\u1ec7 T\u0129nh<\/em><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Khi b\u01b0\u1edbc v\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng c\u00e1ch m\u1ea1ng, Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u \u0111\u00e3 r\u1ea5t th\u00e0nh th\u1ea1o ti\u1ebfng Ph\u00e1p, gi\u1ecfi ch\u1eef H\u00e1n, B\u1ea1ch tho\u1ea1i. Th\u00e1ng 5\/1928, Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ed5ng b\u1ed9 Vi\u1ec7t Nam C\u00e1ch m\u1ea1ng \u0110\u1ea3ng c\u1eed v\u00e0o Hu\u1ebf, tham gia Ban Th\u01b0\u1eddng v\u1ee5 c\u1ee7a T\u1ed5ng b\u1ed9 v\u00e0 l\u00e0m \u1ee6y vi\u00ean T\u1ec9nh b\u1ed9 Hu\u1ebf; tham gia Ban bi\u00ean t\u1eadp Quan H\u1ea3i T\u00f9ng Th\u01b0 do \u0110\u00e0o Duy Anh \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u. C\u01a1 quan n\u00e0y \u0111\u00e3 bi\u00ean t\u1eadp, bi\u00ean d\u1ecbch, in v\u00e0 ph\u00e1t h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c 13 cu\u1ed1n s\u00e1ch, trong \u0111\u00f3 Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u tr\u1ef1c ti\u1ebfp d\u1ecbch t\u1eeb ti\u1ebfng Trung sang ti\u1ebfng Vi\u1ec7t hai \u0111\u1ea7u s\u00e1ch c\u1ee7a t\u1eadp\u00a0<em>X\u00e3 h\u1ed9i lu\u1eadn<\/em>\u00a0trong b\u1ed9 s\u00e1ch c\u1ee7a \u0110\u00f4ng Ph\u01b0\u01a1ng V\u0103n Kh\u1ed1 (Trung Qu\u1ed1c) v\u00e0 cu\u1ed1n\u00a0<em>L\u1ecbch s\u1eed h\u1ecdc thuy\u1ebft kinh t\u1ebf<\/em>\u00a0(quy\u1ec3n H\u1ea1) theo Kinh t\u1ebf h\u1ecdc thuy\u1ebft s\u1eed c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n. \u00d4ng c\u0169ng d\u1ecbch v\u00e0 bi\u00ean so\u1ea1n nhi\u1ec1u t\u00e0i li\u1ec7u:\u00a0<em>A.B.C Ch\u1ee7 ngh\u0129a M\u00e1c<\/em>,\u00a0<em>D\u00e2n ch\u1ee7 m\u1edbi<\/em>; c\u00e1c cu\u1ed1n\u00a0<em>X\u00e3 h\u1ed9i lu\u1eadn<\/em>,\u00a0<em>L\u1ecbch s\u1eed c\u00e1c h\u1ecdc thuy\u1ebft kinh t\u1ebf<\/em>\u2026<\/p>\n<p>Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ed5ng b\u1ed9 T\u00e2n Vi\u1ec7t hai l\u1ea7n c\u1eed sang Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u, Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ec3 b\u1eaft li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi H\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam C\u00e1ch m\u1ea1ng Thanh ni\u00ean. L\u1ea7n \u0111\u1ea7u, \u00f4ng xu\u1ea5t ph\u00e1t gi\u1eefa th\u00e1ng 12\/1928, k\u1ebft th\u00fac gi\u1eefa th\u00e1ng 5\/1929. Chuy\u1ebfn \u0111i \u1ea5y, khi v\u1eeba \u0111\u1ebfn Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u th\u00ec g\u1eb7p t\u00ecnh hu\u1ed1ng r\u1ea5t b\u1ea5t l\u1ee3i, kh\u00f3 kh\u0103n: Ngay tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, T\u01b0\u1edfng Gi\u1edbi Th\u1ea1ch l\u00e0m ch\u00ednh bi\u1ebfn ph\u1ea3n c\u00e1ch m\u1ea1ng, tr\u1edf m\u1eb7t \u0111\u00e0n \u00e1p, b\u1eaft b\u1edb c\u00e1c \u0111\u1ea3ng vi\u00ean \u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i\u00a0 nghi l\u00e0 c\u1ed9ng s\u1ea3n; \u0111\u1ed3ng ch\u00ed Nguy\u1ec5n \u00c1i Qu\u1ed1c r\u1eddi sang Li\u00ean X\u00f4. Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng \u0111i t\u00ecm \u0111\u1ebfn c\u00e1c \u0111\u1ecba ch\u1ec9 c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u t\u00ecnh h\u00ecnh, thu th\u1eadp s\u00e1ch, b\u00e1o, t\u00e0i li\u1ec7u, nh\u1ea5t l\u00e0 t\u00e0i li\u1ec7u c\u1ee7a H\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam C\u00e1ch m\u1ea1ng Thanh ni\u00ean, v\u1ec1 ch\u1ee7 ngh\u0129a M\u00e1c, t\u00ecnh h\u00ecnh c\u00e1ch m\u1ea1ng \u1edf Li\u00ean X\u00f4 v\u00e0 Trung Qu\u1ed1c, c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a C.M\u00e1c, Ph.\u0102ngghen, V.I.L\u00eanin\u2026 mang v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Gi\u1eefa th\u00e1ng 9\/1929, \u00f4ng ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c T\u1ed5ng b\u1ed9 T\u00e2n Vi\u1ec7t c\u1eed sang Trung Qu\u1ed1c, nh\u01b0ng v\u1eeba ra \u0111\u1ebfn H\u1ea3i Ph\u00f2ng th\u00ec b\u1ecb m\u1eadt th\u00e1m Ph\u00e1p b\u1eaft \u0111\u01b0a v\u1ec1 giam \u1edf Vinh, \u0111\u1ea7u n\u0103m 1930 b\u1ecb \u0111\u00e0y l\u00ean nh\u00e0 t\u00f9 Bu\u00f4n M\u00ea Thu\u1ed9t. \u0110\u1ec3 v\u1eadn \u0111\u1ed9ng l\u00ednh \u00ca\u0111\u00ea v\u00e0 t\u00f9 nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng b\u1ecb ch\u00faa ng\u1ee5c Ph\u00e1p nh\u1ed3i nh\u00e9t t\u01b0 t\u01b0\u1edfng chia r\u1ebd, h\u1eb1n h\u1ecdc t\u00f9 nh\u00e2n ng\u01b0\u1eddi Kinh, Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u t\u1ef1 h\u1ecdc ti\u1ebfng \u00ca\u0111\u00ea, v\u1eadn \u0111\u1ed9ng anh em, \u0111\u1ed3ng ch\u00ed c\u00f9ng h\u1ecdc. Ch\u1ec9 trong m\u1ed9t th\u1eddi gian ng\u1eafn, \u00d4ng \u0111\u00e3 n\u00f3i th\u1ea1o ti\u1ebfng \u00ca\u0111\u00ea, \u201cxu\u1ea5t b\u1ea3n t\u1edd b\u00e1o\u201d b\u00ed m\u1eadt mang t\u00ean\u00a0<em>Do\u00e3n \u0110\u00ea t\u00f9 b\u00e1o<\/em>.<\/p>\n<p>\u1ede trong t\u00f9, Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed3ng ch\u00ed m\u00ecnh h\u1ecdc t\u1eadp l\u00fd lu\u1eadn, trao \u0111\u1ed5i nhi\u1ec1u v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 \u0111\u1ea5u tranh c\u00e1ch m\u1ea1ng, \u0111\u1ed9ng vi\u00ean tinh th\u1ea7n v\u00e0 ch\u00ed kh\u00ed chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u; s\u00e1ng t\u00e1c th\u01a1 ca, vi\u1ebft b\u00e1o b\u00ed m\u1eadt g\u1eedi ra ngo\u00e0i l\u00ean \u00e1n ch\u1ebf \u0111\u1ed9 lao t\u00f9 d\u00e3 man c\u1ee7a th\u1ef1c d\u00e2n. Ra t\u00f9 sau 7 n\u0103m b\u1ecb giam c\u1ea7m, \u00f4ng l\u1ea1i lao v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c \u1edf x\u1ee9 \u1ee7y Trung K\u1ef3. Kho\u1ea3ng gi\u1eefa th\u00e1ng 10\/1937, \u0111\u1ec3 g\u00f3p ph\u1ea7n n\u00e2ng cao nh\u1eadn th\u1ee9c v\u00e0 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 l\u00fd lu\u1eadn ph\u1ed5 th\u00f4ng cho c\u00e1n b\u1ed9, \u0111\u1ea3ng vi\u00ean v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n, v\u1edbi b\u00fat danh T\u00e2n C\u01b0\u01a1ng, Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u \u0111\u00e3 vi\u1ebft hai cu\u1ed1n s\u00e1ch b\u1ecf t\u00fai:\u00a0<em>X\u00e3 h\u1ed9i t\u01b0 b\u1ea3n<\/em>,\u00a0<em>Th\u1ebf gi\u1edbi c\u0169 v\u00e0 th\u1ebf gi\u1edbi m\u1edbi<\/em>\u00a0(m\u1ed7i cu\u1ed1n ch\u1ec9 x\u1ea5p x\u1ec9 30 trang), cung c\u1ea5p nh\u1eefng th\u00f4ng tin v\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c c\u1ea7n thi\u1ebft v\u1ec1 t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ebf gi\u1edbi; v\u1ec1 ch\u1ee7 ngh\u0129a t\u01b0 b\u1ea3n v\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a \u0111\u1ebf qu\u1ed1c; v\u1ec1 giai c\u1ea5p v\u00f4 s\u1ea3n; v\u1ec1 Li\u00ean bang X\u00f4 vi\u1ebft &#8211; m\u1ed9t ch\u1ebf \u0111\u1ed9 x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ed1t \u0111\u1eb9p c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i\u2026<\/p>\n<p>Th\u00e1ng 9\/1937, Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u tham d\u1ef1 H\u1ed9i ngh\u1ecb Ban Ch\u1ea5p h\u00e0nh Trung \u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea3ng m\u1edf r\u1ed9ng t\u1ea1i H\u00f3c M\u00f4n, B\u00e0 \u0110i\u1ec3m, \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea7u v\u00e0o Ban Ch\u1ea5p h\u00e0nh Trung \u01b0\u01a1ng. Th\u00e1ng 3\/1938, H\u1ed9i ngh\u1ecb \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u c\u1ea3 ba X\u1ee9 \u1ee7y b\u1ea7u Ban Ch\u1ea5p h\u00e0nh Trung \u01b0\u01a1ng m\u1edbi, Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u v\u00e0 L\u00ea Du\u1ea9n tham gia Ban Th\u01b0\u1eddng v\u1ee5, Nguy\u1ec5n V\u0103n C\u1eeb \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea7u l\u00e0m T\u1ed5ng B\u00ed th\u01b0. Th\u00e1ng 11\/1940, ngay sau khi d\u1ef1 H\u1ed9i ngh\u1ecb t\u00e1i l\u1eadp Ban Ch\u1ea5p h\u00e0nh Trung \u01b0\u01a1ng \u0110\u1ea3ng (H\u1ed9i ngh\u1ecb Trung \u01b0\u01a1ng 7), Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u tr\u1edf l\u1ea1i Nam K\u1ef3 v\u00e0 b\u1ecb m\u1eadt th\u00e1m Ph\u00e1p b\u1eaft giam, b\u1ecb T\u00f2a \u00e1n th\u1ef1c d\u00e2n Ph\u00e1p k\u1ebft \u00e1n t\u1eed h\u00ecnh. Trong nh\u1eefng ng\u00e0y cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u1ed1n lao t\u00f9, Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u v\u1eabn c\u00f9ng c\u00e1c \u0111\u1ed3ng ch\u00ed m\u00ecnh h\u1ecdc t\u1eadp, nghi\u00ean c\u1ee9u, \u0111\u00e1nh gi\u00e1 v\u00e0 r\u00fat ra nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc x\u01b0\u01a1ng m\u00e1u v\u1ec1 kh\u1edfi ngh\u0129a Nam K\u1ef3.<\/p>\n<div>\n<table border=\"1\" cellspacing=\"0\" cellpadding=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td valign=\"top\">N\u0103m 1959, trong d\u1ecbp th\u0103m B\u1ea3o t\u00e0ng C\u00e1ch m\u1ea1ng Vi\u1ec7t Nam, t\u1ea1i gian tr\u01b0ng b\u00e0y \u1ea3nh c\u00e1c \u0111\u1ed3ng ch\u00ed l\u00e3nh \u0111\u1ea1o ti\u1ec1n b\u1ed1i c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng ta, tr\u01b0\u1edbc \u1ea3nh \u0111\u1ed3ng ch\u00ed Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u, T\u1ed5ng B\u00ed th\u01b0 L\u00ea Du\u1ea9n \u0111\u00e3 n\u00f3i: \u201c\u0110\u1ed3ng ch\u00ed Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u l\u00e0 m\u1ed9t tr\u00ed th\u1ee9c c\u00e1ch m\u1ea1ng ti\u00eau bi\u1ec3u\u201d.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<p><strong>S\u1ef0 NGHI\u1ec6P B\u00c1O CH\u00cd, V\u0102N H\u00d3A, V\u0102N NGH\u1ec6<\/strong><\/p>\n<p><em>S\u1ef1 nghi\u1ec7p b\u00e1o ch\u00ed c\u00e1ch m\u1ea1ng<\/em><\/p>\n<p>Nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00eau, \u0111\u1ea7u n\u0103m 1930, Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u b\u1ecb \u0111\u00e0y t\u1eeb nh\u00e0 t\u00f9 \u1edf Vinh v\u00e0o nh\u00e0 t\u00f9 Bu\u00f4n M\u00ea Thu\u1ed9t. \u1ede \u0111\u00e2y, \u00f4ng b\u00ed m\u1eadt cho ra\u00a0<em>Do\u00e3n \u00d0\u00ea t\u00f9 b\u00e1o<\/em>\u00a0&#8211; t\u1edd b\u00e1o vi\u1ebft tay tr\u00ean gi\u1ea5y v\u1ee5n, gi\u1ea5y nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c trong t\u00f9 b\u1eb1ng ch\u1eef Vi\u1ec7t v\u00e0 ch\u1eef \u00ca\u0111\u00ea, \u00f4ng ph\u1ee5 tr\u00e1ch m\u1ee5c tin t\u1ee9c, b\u00ecnh lu\u1eadn v\u00e0 d\u1ea1y ti\u1ebfng \u00ca\u0111\u00ea. C\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng ng\u1eafn g\u1ecdn, \u0111\u01a1n gi\u1ea3n, d\u1ec5 hi\u1ec3u, d\u1ec5 nh\u1edb, n\u00f3i v\u1ec1 n\u1ed7i nh\u1ee5c m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, v\u1ec1 quan h\u1ec7 g\u1eafn b\u00f3 gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi \u00ca\u0111\u00ea v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Kinh, v\u1ec1 t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi y\u00eau n\u01b0\u1edbc b\u1ecb t\u00f9 \u0111\u00e0y, v\u1ec1 c\u00e1ch nh\u00ecn c\u1ea3m th\u00f4ng c\u1ee7a t\u00f9 nh\u00e2n v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u00ca\u0111\u00ea b\u1ecb \u00e9p bu\u1ed9c l\u00e0m nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u m\u00e0 h\u1ecd kh\u00f4ng mu\u1ed1n&#8230; Nh\u1edd t\u1edd b\u00e1o m\u00e0 m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f9, l\u00ednh canh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i thi\u1ec7n r\u00f5 r\u1ec7t. M\u1ed9t s\u1ed1 l\u00ednh canh c\u00f2n gi\u00fap nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00f9 y\u00eau n\u01b0\u1edbc nhi\u1ec1u vi\u1ec7c c\u00f3 \u00edch. D\u00f9 b\u1ecb cai ng\u1ee5c th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp, c\u1ea7m c\u1ed1, nh\u01b0ng Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u v\u1eabn vi\u1ebft nhi\u1ec1u b\u00e0i b\u00e1o, c\u1ea3 ti\u1ebfng Vi\u1ec7t v\u00e0 ti\u1ebfng Ph\u00e1p, b\u00ed m\u1eadt g\u1eedi ra b\u00ean ngo\u00e0i l\u00ean \u00e1n ch\u1ebf \u0111\u1ed9 nh\u00e0 t\u00f9 t\u00e0n b\u1ea1o, k\u00eau g\u1ecdi d\u01b0 lu\u1eadn b\u00ean ngo\u00e0i h\u1ed7 tr\u1ee3 cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh c\u1ee7a t\u00f9 nh\u00e2n.<\/p>\n<p>V\u1eeba ra kh\u1ecfi nh\u00e0 t\u00f9 Bu\u00f4n M\u00ea Thu\u1ed9t, Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u b\u1ecb qu\u1ea3n th\u00fac \u1edf Hu\u1ebf, \u00d4ng kh\u1ea9n tr\u01b0\u01a1ng ch\u1eafp n\u1ed1i li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi \u0110\u1ea3ng, ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111\u1ea5u tranh c\u00e1ch m\u1ea1ng. Th\u00e1ng 3\/1937, t\u1ea1i \u00d0\u00f4ng Ph\u00e1p L\u1eef qu\u00e1n, s\u1ed1 7 \u0111\u01b0\u1eddng \u00d0\u00f4ng Ba, Th\u00e0nh ph\u1ed1 Hu\u1ebf, \u00d0\u1ea1i h\u1ed9i B\u00e1o ch\u00ed Trung K\u1ef3 khai m\u1ea1c v\u1edbi s\u1ef1 tham gia c\u1ee7a h\u01a1n 70 nh\u00e0 b\u00e1o. Phan \u00d0\u0103ng L\u01b0u v\u1eeba l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, v\u1eeba l\u00e0 nh\u00e0 b\u00e1o c\u00e1ch m\u1ea1ng \u0111\u00e3 h\u01b0\u1edbng \u0110\u1ea1i h\u1ed9i v\u00e0o nh\u1eefng nhi\u1ec7m v\u1ee5 tr\u1ecdng t\u00e2m c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd. X\u1ee9 \u1ee7y Trung K\u1ef3 giao Nguy\u1ec5n Ch\u00ed Di\u1ec3u ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o n\u1ed9i dung c\u1ee7a b\u00e1o\u00a0<em>Nh\u00e0nh L\u00faa<\/em>\u00a0(do Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n L\u1eef l\u00e0m ch\u1ee7 nhi\u1ec7m), Phan \u00d0\u0103ng L\u01b0u v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3ng ch\u00ed kh\u00e1c mua l\u1ea1i t\u1edd\u00a0<em>S\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng<\/em>\u00a0c\u1ee7a Phan Kh\u00f4i, \u0111\u1ed5i t\u00ean th\u00e0nh\u00a0<em>S\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng t\u1ee5c b\u1ea3n<\/em>. B\u00e1o n\u00eau r\u00f5 quan \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a \u00d0\u1ea3ng, ph\u00e1t \u0111\u1ed9ng qu\u1ea7n ch\u00fang \u0111\u1ea5u tranh, t\u1eadp trung cho cu\u1ed9c v\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u00d0\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng \u00d0\u1ea1i h\u1ed9i Trung K\u1ef3 v\u00e0 cu\u1ed9c \u0111\u00f3n G\u00f4\u0111a &#8211; \u0110\u1eb7c s\u1ee9 c\u1ee7a Ch\u00ednh ph\u1ee7 M\u1eb7t tr\u1eadn nh\u00e2n d\u00e2n Ph\u00e1p sang \u0111i\u1ec1u tra t\u00ecnh h\u00ecnh \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p>Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c X\u1ee9 \u1ee7y Trung K\u1ef3 giao nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u00f9ng c\u00e1c \u00f4ng H\u1ea3i Tri\u1ec1u, H\u1ea3i Thanh, L\u00e2m M\u1ed9ng Quang, Nguy\u1ec5n S\u01a1n Tr\u00e0, Xu\u00e2n An, Phan B\u00e1 Nguy\u00ean, H\u1ed3 C\u00e1t, Nguy\u1ec5n C\u1eedu Th\u1ea1nh ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng m\u1edf H\u1ed9i ngh\u1ecb b\u00e1o gi\u1edbi Trung K\u1ef3 nh\u1eb1m th\u00e0nh l\u1eadp M\u1eb7t tr\u1eadn b\u00e1o ch\u00ed d\u00e2n ch\u1ee7, \u0111\u1ea5u tranh cho t\u1ef1 do b\u00e1o ch\u00ed. C\u0169ng trong giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, \u0110\u1ea3ng \u0111\u1ec1 ra chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c, s\u00e1ch l\u01b0\u1ee3c \u201cC\u1ea3i t\u1ed5 c\u00e1c Vi\u1ec7n D\u00e2n bi\u1ec3u B\u1eafc K\u1ef3 v\u00e0 Trung K\u1ef3, H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng qu\u1ea3n h\u1ea1t \u1edf Nam K\u1ef3\u201d; kh\u00f4ng g\u1ea1t b\u1ecf ngh\u1ecb tr\u01b0\u1eddng m\u00e0 l\u1ee3i d\u1ee5ng ngh\u1ecb tr\u01b0\u1eddng; kh\u00f4ng t\u1ea9y chay tuy\u1ec3n c\u1eed m\u00e0 tham gia tuy\u1ec3n c\u1eed v\u00e0 \u0110\u1ea3ng c\u1ea7n \u201cchu\u1ea9n b\u1ecb ng\u01b0\u1eddi \u1ee9ng c\u1eed v\u00e0o c\u00e1c Vi\u1ec7n D\u00e2n bi\u1ec3u, H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng Th\u00e0nh ph\u1ed1\u201d. Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u \u0111\u01b0\u1ee3c X\u1ee9 \u1ee7y ph\u00e2n c\u00f4ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp l\u00e3nh \u0111\u1ea1o v\u00e0 ch\u1ec9 \u0111\u1ea1o cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh gay go, c\u00e2n n\u00e3o n\u00e0y. B\u00e1o\u00a0<em>S\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng t\u1ee5c b\u1ea3n<\/em>\u00a0ra nhi\u1ec1u b\u00e0i vi\u1ebft, chuy\u00ean m\u1ee5c, ti\u1ec3u m\u1ee5c \u0111\u1eb7c s\u1eafc, gi\u00e0u t\u00ednh chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u. M\u1ee5c \u201cChi\u1ebfu di\u1ec7n\u201d c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 Ngh\u1ecb To\u00e9t &#8211; b\u00fat danh c\u1ee7a Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u, \u201cchi\u1ebfu\u201d tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u00e0o c\u00e1c \u1ee9ng c\u1eed vi\u00ean ph\u00e1i h\u1eefu nh\u01b0 L\u00ea Thanh C\u1ea3nh, Nguy\u1ec5n Qu\u1ed1c T\u00fay, Tr\u1ea7n B\u00e1 Vinh \u0111ang l\u00e0 \u1ee9ng c\u1eed vi\u00ean; v\u1ea1ch m\u1eb7t ch\u1ec9 t\u00ean nh\u1eefng k\u1ebb b\u00e1n d\u00e2n h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc, l\u01b0\u1eddng g\u1ea1t c\u1eed tri (nh\u01b0 B\u00f9i Huy Tr\u1ee9, Nguy\u1ec5n Quang Tri\u1ec7t, Cao V\u0103n Chi\u1ebfn, L\u00e2m Quang Ngh\u1ecb, Tr\u1ea7n Nh\u1eadt T\u00e2n, Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110i\u1ec3n&#8230;). V\u1edbi 18 \u1ee9ng c\u1eed vi\u00ean l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a \u00d0\u1ea3ng v\u00e0 c\u00f3 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ti\u1ebfn b\u1ed9 do X\u1ee9 \u1ee7y v\u00e0\u00a0<em>S\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng t\u1ee5c b\u1ea3n<\/em>\u00a0gi\u1edbi thi\u1ec7u, c\u1ed5 v\u0169, h\u1ed7 tr\u1ee3 \u0111\u00e3 \u0111\u1eafc c\u1eed Vi\u1ec7n D\u00e2n bi\u1ec3u Trung K\u1ef3, \u201cchi\u1ebfm gh\u1ebf\u201d Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng, Vi\u1ec7n ph\u00f3 v\u00e0 ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00e1c \u1ee6y vi\u00ean Ban Th\u01b0\u1eddng tr\u1ef1c.<\/p>\n<p>Ng\u00e0y 24\/12\/1937, m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u v\u1eeba tr\u00fang c\u1eed Vi\u1ec7n D\u00e2n bi\u1ec3u Trung K\u1ef3 d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 g\u1ee3i \u00fd, \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t c\u1ee7a Phan \u00d0\u0103ng L\u01b0u \u0111\u00e3 l\u00e0m \u0111\u01a1n xin xu\u1ea5t b\u1ea3n t\u1edd b\u00e1o l\u1ea5y t\u00ean l\u00e0\u00a0<em>D\u00e2n<\/em>. B\u00e1o\u00a0<em>D\u00e2n<\/em>\u00a0k\u1ebft h\u1ee3p ch\u1eb7t ch\u1ebd v\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u ti\u1ebfn b\u1ed9 trong Vi\u1ec7n D\u00e2n bi\u1ec3u v\u00e0 phong tr\u00e0o c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u1ee7a qu\u1ea7n ch\u00fang, t\u1ea1o n\u00ean s\u1ee9c m\u1ea1nh to l\u1edbn ch\u1ed1ng s\u01b0u cao, thu\u1ebf n\u1eb7ng, ch\u1ed1ng \u00e1p b\u1ee9c b\u1ea5t c\u00f4ng, \u0111\u00f2i t\u1ef1 do ng\u00f4n lu\u1eadn, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 \u0111\u00e1nh b\u1ea1i d\u1ef1 \u00e1n thu\u1ebf th\u00e2n v\u00e0 thu\u1ebf \u0111i\u1ec1n th\u1ed5 do Kh\u00e2m s\u1ee9 Trung K\u1ef3 \u0111\u01b0a ra.<\/p>\n<p>B\u00e1o\u00a0<em>D\u00e2n<\/em>\u00a0kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c bao l\u00e2u do k\u1ebb \u0111\u1ecbch bi\u1ebft \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i t\u00ean g\u1ecdi c\u1ee7a\u00a0<em>S\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng t\u1ee5c b\u1ea3n<\/em>\u00a0tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 v\u00e0 \u0111\u1ee9ng \u0111\u1eb1ng sau v\u1eabn l\u00e0 Phan \u00d0\u0103ng L\u01b0u, l\u00e0 X\u1ee9 \u1ee7y Trung K\u1ef3 (b\u00e1o ra \u0111\u01b0\u1ee3c 17 s\u1ed1, t\u1eeb th\u00e1ng 7 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10\/1938).<\/p>\n<p>C\u01a1 quan X\u1ee9 \u1ee7y v\u00e0 Phan \u00d0\u0103ng L\u01b0u ti\u1ebfp t\u1ee5c cho ra t\u1edd\u00a0<em>D\u00e2n ti\u1ebfn<\/em>. \u00d0\u1ec3 tr\u00e1nh s\u1ef1 ki\u1ec3m duy\u1ec7t g\u1eaft gao c\u1ee7a Kh\u00e2m s\u1ee9 Trung K\u1ef3, b\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u00ean t\u1eadp \u1edf Hu\u1ebf sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0a v\u00e0o S\u00e0i G\u00f2n in \u1ea5n, ph\u00e1t h\u00e0nh \u1edf Nam K\u1ef3. Ra \u0111\u01b0\u1ee3c 5 s\u1ed1 th\u00ec\u00a0<em>D\u00e2n ti\u1ebfn<\/em>\u00a0b\u1ecb nh\u00e0 c\u1ea7m quy\u1ec1n \u0111\u00f3ng c\u1eeda. Kh\u00f4ng ch\u1ecbu khu\u1ea5t ph\u1ee5c, Phan \u00d0\u0103ng L\u01b0u cho ra ti\u1ebfp t\u1edd b\u00e1o\u00a0<em>D\u00e2n mu\u1ed1n<\/em>, v\u1eabn bi\u00ean t\u1eadp \u1edf Hu\u1ebf, in v\u00e0 ph\u00e1t h\u00e0nh \u1edf S\u00e0i G\u00f2n.<\/p>\n<p>Hai n\u0103m 1940, 1941, t\u00ecnh h\u00ecnh th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 trong n\u01b0\u1edbc c\u00f3 nh\u1eefng di\u1ec5n bi\u1ebfn ph\u1ee9c t\u1ea1p. \u1ede trong n\u01b0\u1edbc, b\u1ecdn t\u1eddr\u1ed1txk\u00edt t\u1eadp h\u1ee3p nh\u1eefng t\u00ean ph\u1ea3n b\u1ed9i \u0111\u1ee7 m\u00e0u s\u1eafc l\u1eadp m\u1ed9t m\u1eb7t tr\u1eadn ch\u1ed1ng c\u1ed9ng s\u1ea3n, vu c\u00e1o \u0110\u1ea3ng ta; t\u00ecm c\u00e1ch ph\u00e1 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng, l\u00e1i qu\u1ea7n ch\u00fang, nh\u1ea5t l\u00e0 n\u00f4ng d\u00e2n, v\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea7u h\u00e0ng, ti\u00eau c\u1ef1c. Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u ti\u1ebfp t\u1ee5c s\u1eed d\u1ee5ng v\u0169 kh\u00ed b\u00e1o ch\u00ed \u0111\u1ec3 \u0111\u1eadp tan nh\u1eefng lu\u1eadn \u0111i\u1ec7u ph\u1ea3n \u0111\u1ed9ng, l\u1eeba d\u1ed1i nh\u00e2n d\u00e2n c\u1ee7a b\u1ecdn ch\u00fang. Trong \u0111\u00f3 c\u00f3 b\u00e1o\u00a0<em>Ti\u1ec1n phong<\/em>,\u00a0<em>C\u00f4ng lu\u1eadn<\/em>,\u00a0<em>Di\u1ec5n \u0111\u00e0n \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng<\/em>\u00a0(Tribune Indochinoise) v\u00e0o cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh t\u01b0 t\u01b0\u1edfng quan tr\u1ecdng n\u00e0y.<\/p>\n<p>S\u00e1ch \u201cPhan \u0110\u0103ng L\u01b0u &#8211; Ti\u1ec3u s\u1eed\u201d, t\u00e1c gi\u1ea3 Nguy\u1ec5n Th\u00e0nh \u0111\u00e3 n\u00eau \u1edf nhi\u1ec1u trang, th\u1ed1ng k\u00ea ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00edt nh\u1ea5t 95 b\u00e0i b\u00e1o c\u1ee7a Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u tr\u00ean c\u00e1c b\u00e1o c\u00e1ch m\u1ea1ng v\u00e0 ti\u1ebfn b\u1ed9 v\u1edbi nh\u1eefng b\u00fat danh: S\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng, D\u00e2n, D\u00e2n Mu\u1ed1n, Phi B\u1eb1ng, B\u1eb1ng Phi, T\u00e2n C\u01b0\u01a1ng, L\u00fd To\u00e9t, BCH, QB, SH, KD, M\u1ee5c Ti\u00eau, Th\u01b0\u01a1ng T\u00e2m, K\u0110&#8230; xu\u1ea5t b\u1ea3n \u1edf Hu\u1ebf v\u00e0 S\u00e0i G\u00f2n.<\/p>\n<p><em>S\u1ef1 nghi\u1ec7p v\u0103n h\u00f3a, v\u0103n ngh\u1ec7<\/em><\/p>\n<p>Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u sinh ra trong m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 truy\u1ec1n th\u1ed1ng Nho h\u1ecdc, \u00f4ng n\u1ed9i v\u00e0 ph\u1ee5 th\u00e2n l\u00e0 tr\u00ed th\u1ee9c n\u00f4ng d\u00e2n, th\u00f4ng th\u1ea1o Nho, y, l\u00fd, s\u1ed1; \u00f4ng ngo\u1ea1i \u0111\u1ed7 c\u1eed nh\u00e2n nh\u01b0ng kh\u00f4ng ra l\u00e0m quan, c\u1ee5 l\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 b\u00e0i th\u01a1 \u201cVua con\u201d n\u1ed5i ti\u1ebfng \u1edf v\u00f9ng qu\u00ea Y\u00ean Th\u00e0nh. \u1ede tu\u1ed5i tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u th\u00f4ng th\u1ea1o ch\u1eef H\u00e1n, ti\u1ebfng Ph\u00e1p, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ecdc c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a L\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3i Si\u00eau, Khang H\u1eefu Vi, T\u00f4n D\u1eadt Ti\u00ean, M\u00f4ngt\u00e9txki\u01a1, V\u00f4nte, R\u00fatx\u00f4, th\u01a1 v\u0103n Phan B\u1ed9i Ch\u00e2u v\u00e0 c\u00e1c ch\u00ed s\u0129 y\u00eau n\u01b0\u1edbc kh\u00e1c.<\/p>\n<p>Khi b\u1ecb giam c\u1ea7m \u1edf nh\u00e0 t\u00f9 Bu\u00f4n M\u00ea Thu\u1ed9t, Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u ti\u1ebfp t\u1ee5c s\u00e1ng t\u00e1c th\u01a1 ca \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed9ng vi\u00ean tinh th\u1ea7n \u0111\u1ed3ng ch\u00ed c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 chia s\u1ebb v\u1edbi t\u00f9 th\u01b0\u1eddng ph\u1ea1m v\u1ed1n l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u01b0\u01a1ng thi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u c\u00f2n \u0111\u01b0a c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc, nh\u1ea5t l\u00e0 th\u01a1 v\u00e0 ti\u1ec3u ph\u1ea9m, v\u00e0o c\u00e1c s\u1ed1 b\u00e1o, trang b\u00e1o, v\u1eeba b\u00e1m s\u00e1t t\u00ednh th\u1eddi s\u1ef1, v\u1eeba \u0111\u1ea3m b\u1ea3o t\u00ednh d\u00ed d\u1ecfm, ch\u00e2m bi\u1ebfm s\u00e2u cay. C\u00f3 17 ti\u1ec3u ph\u1ea9m nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u0103ng tr\u00ean b\u00e1o\u00a0<em>S\u00f4ng H\u01b0\u01a1ng t\u1ee5c b\u1ea3n<\/em>, ch\u1ee7 y\u1ebfu \u1edf m\u1ee5c \u201cChi\u1ebfu di\u1ec7n\u201d c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 Ngh\u1ecb To\u00e9t \u0111\u1ea3 k\u00edch tr\u1ef1c di\u1ec7n b\u1ecdn b\u00e1n d\u00e2n h\u1ea1i n\u01b0\u1edbc trong c\u00e1c cu\u1ed9c tranh c\u1eed.<\/p>\n<p>Nh\u00e0 th\u01a1 T\u1ed1 H\u1eefu k\u1ec3 l\u1ea1i c\u00e2u chuy\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u kh\u00edch l\u1ec7, g\u1ee3i \u00fd \u0111\u1ec3 sau \u0111\u00f3 d\u1ea7n tr\u1edf th\u00e0nh nh\u00e0 th\u01a1 c\u00e1ch m\u1ea1ng: \u201cM\u1ed9t h\u00f4m anh h\u1ecfi t\u00f4i: &#8211; C\u1eadu bi\u1ebft l\u00e0m th\u01a1 kh\u00f4ng ? T\u00f4i \u0111\u00e1p: &#8211; Ni\u00eam lu\u1eadt \u0110\u01b0\u1eddng thi, ca dao, l\u1ee5c b\u00e1t th\u00ec t\u00f4i n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u01a1 c\u00f3 hay kh\u00f4ng. &#8211; V\u1eady th\u00ec t\u1ed1t r\u1ed3i, anh L\u01b0u n\u00f3i &#8211; B\u00e1o ta (t\u1ee9c b\u00e1o \u201cD\u00e2n\u201d) h\u01a1i \u201ckh\u00f4\u201d. C\u1eadu bi\u1ebft l\u00e0m th\u01a1 h\u00e3y l\u00e0m nh\u1eefng b\u00e0i th\u01a1 v\u1ec1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi lao \u0111\u1ed9ng ngh\u00e8o kh\u1ed5. Ngh\u00e8o kh\u1ed5 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ed1 ph\u1eadn, m\u00e0 l\u00e0 do \u0111\u1ebf qu\u1ed1c, phong ki\u1ebfn b\u00f3c l\u1ed9t, l\u00e0 do s\u01b0u thu\u1ebf n\u1eb7ng n\u1ec1. Nh\u1eefng c\u1ea3nh \u0103n m\u00e0y, \u0111\u1ea7y t\u1edb, tr\u1ebb m\u1ed3 c\u00f4i,\u2026 c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u c\u1ea7n vi\u1ebft \u0111\u1ec3 th\u1ee9c t\u1ec9nh nh\u00e2n d\u00e2n. C\u1eadu c\u1ed1 g\u1eafng vi\u1ebft \u0111\u1ec3 \u0111\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed7i s\u1ed1 m\u1ed9t b\u00e0i ho\u1eb7c v\u00e0i s\u1ed1 m\u1ed9t b\u00e0i, c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1edd \u0111\u00f3 d\u00e2n th\u00edch \u0111\u1ecdc b\u00e1o ta h\u01a1n. Nh\u01b0ng ph\u1ea3i ch\u00fa \u00fd: d\u1ec5 hi\u1ec3u, d\u1ec5 nh\u1edb v\u00e0 \u0111\u1eebng d\u00e0i d\u00f2ng\u201d.<\/p>\n<p>Gi\u1eefa n\u0103m 1939, khi ch\u00ednh quy\u1ec1n th\u1ef1c d\u00e2n \u0111\u00e0n \u00e1p b\u00e1o ch\u00ed, \u0111\u00f3ng c\u1eeda h\u00e0ng ch\u1ee5c t\u1edd b\u00e1o y\u00eau n\u01b0\u1edbc, Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u t\u1eadp trung nhi\u1ec1u h\u01a1n tr\u00ed l\u1ef1c cho nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0103n h\u1ecdc. V\u1edbi b\u00fat danh Phi B\u1eb1ng, \u00f4ng s\u01b0u t\u1ea7m, bi\u00ean so\u1ea1n cu\u1ed1n\u00a0<em>Th\u01a1 v\u0103n c\u00e1c nh\u00e0 ch\u00ed s\u0129 Vi\u1ec7t Nam<\/em>, s\u00e1ch \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee5 Hu\u1ef3nh Th\u00fac Kh\u00e1ng vi\u1ebft l\u1eddi t\u1ef1a (in tr\u00ean b\u00e1o\u00a0<em>Ti\u1ebfng d\u00e2n<\/em>\u00a0n\u0103m 1939). 22 ch\u00ed s\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ef1a ch\u1ecdn, gi\u1edbi thi\u1ec7u trong s\u00e1ch \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng nh\u00e0 y\u00eau n\u01b0\u1edbc, anh d\u0169ng ch\u1ed1ng x\u00e2m l\u01b0\u1ee3c Ph\u00e1p. \u00d4ng c\u00f2n vi\u1ebft lo\u1ea1t b\u00e0i \u201cV\u0103n th\u01a1 c\u1ee7a c\u00e1c ch\u00ed s\u0129 Vi\u1ec7t Nam\u201d; g\u00f3p nhi\u1ec1u \u00fd ki\u1ebfn \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ed3ng ch\u00ed H\u1ea3i Tri\u1ec1u trong cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn \u201cV\u0103n h\u1ecdc v\u1ecb ngh\u1ec7 thu\u1eadt\u201d hay \u201cV\u0103n h\u1ecdc v\u1ecb nh\u00e2n sinh\u201d l\u00fac \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>C\u00f3 m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m v\u0103n h\u1ecdc \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u201cTh\u01b0 vi\u1ebft t\u1eeb kh\u00e1m t\u1eed h\u00ecnh\u201d m\u00e0 t\u00e1c gi\u1ea3 l\u00e0 Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u. B\u1ee9c th\u01b0 n\u00e0y \u00f4ng g\u1eedi cho con trai y\u00eau qu\u00fd tr\u01b0\u1edbc gi\u1edd ly bi\u1ec7t v\u0129nh vi\u1ec5n. B\u1ee9c th\u01b0 vi\u1ebft b\u1eb1ng ti\u1ebfng Ph\u00e1p, m\u1ed9t th\u1ee9 ng\u00f4n ng\u1eef Ph\u00e1p chu\u1ea9n m\u1ef1c, \u0111i\u00eau luy\u1ec7n, n\u1ed9i dung \u0111a ngh\u0129a, nhi\u1ec1u \u1ea9n \u00fd do ph\u1ea3i v\u01b0\u1ee3t qua song s\u1eaft kh\u00e1m t\u1eed h\u00ecnh, v\u01b0\u1ee3t qua c\u1ea3 s\u1ef1 ki\u1ec3m duy\u1ec7t kh\u1eaft khe c\u1ee7a k\u1ebb th\u00f9.<\/p>\n<p>Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u \u0111\u00e3 s\u1ed1ng \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd, chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u, hy sinh ki\u00ean c\u01b0\u1eddng, d\u0169ng c\u1ea3m, l\u1eabm li\u1ec7t. \u00d4ng \u0111\u00e3 v\u00e0 s\u1ebd m\u00e3i m\u00e3i b\u1ea5t t\u1eed b\u1edfi l\u00f2ng y\u00eau n\u01b0\u1edbc n\u1ed3ng n\u00e0n, ch\u00ed c\u0103m th\u00f9 gi\u1eb7c s\u00e2u s\u1eafc; t\u01b0 duy, ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u00f4ng t\u00e1c v\u1eefng v\u00e0ng, t\u00e0i t\u00ecnh; b\u1ea3n l\u0129nh v\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt l\u00e3nh \u0111\u1ea1o s\u1eafc s\u1ea3o, m\u1eabn ti\u1ec7p. \u00d4ng l\u00e0 m\u1ed9t tr\u00ed th\u1ee9c c\u00e1ch m\u1ea1ng l\u1edbn, ti\u00eau bi\u1ec3u; m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1o, nh\u00e0 v\u0103n t\u00e0i ba, chuy\u00ean nghi\u1ec7p; m\u1ed9t nh\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o xu\u1ea5t ch\u00fang. \u00d4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng s\u00e1ng ng\u1eddi v\u1ec1 nhi\u1ec1u m\u1eb7t: tri th\u1ee9c, t\u00e0i n\u0103ng, b\u1ea3n l\u0129nh, \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c, phong c\u00e1ch, \u0111\u1ee9c khi\u00eam t\u1ed1n, ngh\u0129a x\u1ea3 th\u00e2n v\u00e0 nhi\u1ec1u b\u00e0i h\u1ecdc qu\u00fd gi\u00e1, d\u00e0i l\u00e2u. \u00d4ng \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng x\u00e2y d\u1ef1ng n\u1ec1n m\u00f3ng ban \u0111\u1ea7u cho s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ed9 m\u00e1y t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u1ea3ng vi\u00ean c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n, v\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng, n\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t l\u00e0 tr\u00ean tr\u1eadn \u0111\u1ecba t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, b\u00e1o ch\u00ed, xu\u1ea5t b\u1ea3n, v\u0103n h\u00f3a, v\u0103n ngh\u1ec7.\/.<\/p>\n<p><strong>PGS. TS. Nguy\u1ec5n Th\u1ebf K\u1ef7<\/strong><br \/>\n<em>Ch\u1ee7 t\u1ecbch H\u1ed9i \u0111\u1ed3ng L\u00fd lu\u1eadn, ph\u00ea b\u00ecnh VH, NT Trung \u01b0\u01a1ng<\/em><\/p>\n<p>Theo tuyengiao.vn<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng x\u00e2y d\u1ef1ng n\u1ec1n m\u00f3ng ban \u0111\u1ea7u cho s\u1ef1 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a \u0110\u1ea3ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ed9 m\u00e1y t\u1ed5 ch\u1ee9c v\u00e0 \u0111\u1ea3ng vi\u00ean c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n, v\u1edbi c\u00e1ch m\u1ea1ng. N\u1ed5i b\u1eadt nh\u1ea5t l\u00e0 tr\u00ean tr\u1eadn \u0111\u1ecba t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, b\u00e1o ch\u00ed, xu\u1ea5t b\u1ea3n, v\u0103n h\u00f3a, v\u0103n ngh\u1ec7. M\u1ed8T [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":13711,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"tdm_status":"","tdm_grid_status":"","footnotes":""},"categories":[108],"tags":[],"class_list":{"0":"post-13710","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-tin-noi-bat-4"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13710","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13710"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13710\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13711"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13710"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13710"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mattranhaiphong.org.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13710"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}